How to change the state of mind from depression to joyful to blissful?

Let me start by doing sastang pranam with prayers to my Guru Shri Namacharya Baya Baba and Shri Gurudev Ramana Maharshi. I find both have expressed similar views. Namacharya Baya practiced 24 years of Mounvrat (complete silence) and Bhagwan Ramana Maharshi practiced meditation looking for “I” or “I Am”. 🙏🙏

- Quote by Ramana Maharshi:

How can cessation of activity (nivritti) and peace of mind be attained in the midst

of household duties which are of the nature of constant activity?

As the activities of the wise man exist only in the eyes of others and not in his own,

although he may be accomplishing immense tasks, he really does nothing. Therefore

his activities do not stand in the way of inaction and peace of mind. For he knows the truth that all activities take place in his mere presence and that he does nothing. Hence

he will remain as the silent witness of all the activities taking place.

His another powerful teaching just close your eyes and hold onto your thoughts to “I” and ask who is that “I” and who is that “I Am” throwing so much thought to this “I Am” and how can “I” think of “I”. To experience all this your “I” need to descend to calmness complete calmness of nothingness (I am nothing, I have nothing and I can do nothing. Life is nothingness to everythingness and everythingness to nothingness.) that calmness is “I am, the witness”.

- Quote by Ramakant Maharaj:

"Don't struggle with the thoughts. It is the nature of the body to manufacture thoughts twenty-four seven. They are always flowing. You give them too much attention, and by doing this you let them control you. This will change with meditation. Why be a victim of your thoughts? Just let them flow past you. When you ignore the thoughts your confusion will lessen because you are no longer entangled in them. Keep ignoring the thoughts. This will lead to thoughtlessness."

ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ୩ ବିଶେଷ ଗୁଣ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ତାହା ହେଲା ସତ, ରଜ ଓ ତମ। ଏବଂ ମନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ତଦନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଶୈଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ସତ - ସାତ୍ତ୍ୱିକ

ରଜ - ରାଜସିକ

ତମ - ତାମସିକ

ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଆମେ କିଛି ଗୋଟେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ହେଲେ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁ।

ଯେମିତି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚେତନା, ଭକ୍ତି, ଦେବ ଦର୍ଶନ, ପୂଜା ଅର୍ଚ୍ଚନା, ଅଭ୍ୟର୍ଥନା, ଧ୍ୟାନ, ଯୋଗ, ଦୟା, କ୍ଷମା, ପରସ୍ପର ପ୍ରତି, ପରୋପକାର ଓ ସଂଜମତା ଇତ୍ୟାଦି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣ ଭଲ ଲାଗିଲେ ବି ସବୁବେଳେ ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।

ସେମିତି ନାଚ, ଗୀତ, ହସଖୁସି, ମଜା ମସ୍ତି, ବେଶଭୂଷା, ବିଳାଶ ବେସନ, ଭ୍ରମଣ ଇତ୍ୟାଦି ରାଜସିକ ଗୁଣ ଭଲ ଲାଗିଲେ ବି ସବୁବେଳେ ସେଗୁଡିକ ଅନୁଭବ କରିବା କିମ୍ବା ସବୁବେଳେ ସେଥିରେ ମଜି ରହିବା ବି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ଠିକ୍ ସେମିତି କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଅହଂକାର, ଇର୍ଷା, ହିଂସା, କପଟତା, କଟୁବଚନ, ମିଥ୍ୟା, ଚୋରି, ଭୟ, ଲଜ୍ଜା, ପକ୍ଷପାତିତା, ପରର ଅନିଷ୍ଟ ଓ ଛଳନା ଇତ୍ୟାଦି ତମ ଗୁଣରେ ମନ ନିବେଶ ହେଲେ ବି ସବୁବେଳେ ସେଥିରେ ମଜି ରହିବା ବି ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଏହାର କାରଣ ମଣିଷର ପରିବେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମାନସିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସବୁବେଳେ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ। ବସ୍ତୁବାଦୀ ଚିନ୍ତା ଧାରାରେ ଏହି ୩ ଶ୍ରେଣୀର ବୃତ୍ତି ଯଥା ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ବୃତ୍ତି, ରାଜସିକ ବୃତ୍ତି କିମ୍ବା ତାମସିକ ବୃତ୍ତିରେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିବାକୁ ହେଲେ ଯେମିତି ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା, ପ୍ରତ୍ୟେହ ଚେଷ୍ଟା ଓ ଦୃଢ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ। ସେମିତି ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକବାଦି ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ଆବଶ୍ୟକତା ଠାରୁ ଅଧିକ ହାସଲ କରିବା ବିଷ ସଦୃଶ ତେଣୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆବଶ୍ୟକତା ନକରିବା ପାଇଁ ହେଲେ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ତୁରନ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ କେମିତି ଖରାପ ଚିନ୍ତା ବା ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତାରୁ ନିଜର ମାନସିକ ସ୍ଥିତି ତୁରନ୍ତ ବଦଳାଇବା। ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା କୁ ବଦଳାଇ ହଠାତ୍ କେଉଁ ମାନସିକ ସ୍ଥିତି କୁ ଆପଣାଇବା? ଉତ୍ତର ଅତି ସରଳ ଏବଂ ଏହା ଏକ କୌଶଳ ମଧ୍ୟ।

ତାମସିକ ସ୍ଥିତିରୁ –> ରାଜସିକ ସ୍ଥିତି;

ରାଜସିକ ସ୍ଥିତିରୁ –> ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥିତି;

ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥିତିରୁ –> ଆନନ୍ଦ ନିଦ୍ରା ବି ଚିର ନିର୍ବିକଳ୍ପ

ତାମସିକ ସ୍ଥିତି ଅର୍ଥ ମନ ଯେତେବେଳେ ଉପରୋକ୍ତ ତାମସିକ ଗୁଣରେ ବୁଡି ରହିଥାଏ ଯଥା ଅତି ଚିଡିଚିଡା, ବିରକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବା ଘୋର ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା ଇତ୍ୟାଦିରେ ଥାଇ ଅତି ହତୋତ୍ସାହିତ ଓ ଏକା ଏକା ଲାଗେ ସେତେବେଳେ

୧) ପାଟି ଓ ନାକ ପ୍ରାୟ ୪୫ ସେକେଣ୍ଡରୁ ୬୦ ସେକେଣ୍ଡ ବନ୍ଦ କରିଦେବ

୨) ଭାବିବ ବିନା ନିଃଶ୍ବାସରେ ବଞ୍ଚିବା ଅସମ୍ଭବ କୌଣସି ଦୁଶ୍ଚିନ୍ତା, ଭୟ, ଲଜ୍ଜା ବା କ୍ରୋଧ ଜୀବନକୁ ମାରିପାରେନା

୩) ଆପଣାଛାଏଁ ହାତ ନାକ ଉପରୁ ଉଠିଯିବ ଓ ନାକ ବାଟେ ନିଶ୍ଵାସ ନେବ

୪) ଭାବିବ ଖରାପ ନିଃଶ୍ବାସ ତ୍ୟାଗ କରି ଭଲ ନିଃଶ୍ବାସ ନେବାବେଳେ ଶରୀରରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରାଣ ସଞ୍ଚାର ହେଉଛି।

୫) ଧିରେ ଧିରେ ପାଟିବାଟେ ନିଃଶ୍ବାସ ଛାଡି କିଛି ସମୟ ସ୍ଥିର ରହି ଭାବିବ କରୁଣାମୟ ପ୍ରଭୁ ଦୟା କର ଏ ଶରଣାଗତ ଶରୀର ଓ ମନରେ ଏକ ନୂତନ ଦିବ୍ୟ ଚେତନାର ପ୍ରାଣ ଭରିଦିଅ।

ଲଲାଟ ଚକ୍ର ବା ମୁଣ୍ଡର ଉପର ଭାଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ନିଜର ଇଷ୍ଟଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଦୃଷ୍ଟି ନିକ୍ଷେପ କରି ଏହିଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲୁ ରଖିବ ଯେତେବେଳେ ଯାଏଁ ମାନସିକ ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନହେଇଛି କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ନିଦ୍ରା ନଆସିଛି।

ଦେଖିବ ଅତି କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମାନସିକ ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ଏବଂ ଯେଉଁ ସ୍ଥିତିରେ ଥାଇ ଏହି ସାଧନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲ ଠିକ୍ ତାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥିତିକୁ ଅନୁଭବ କରିବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥିତିର ଗୁଣରେ ନିଜକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବ ଯଥା ତାମସିକ ରୁ ରାଜସିକ ରୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଗୁଣରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବ।

ଚିଡିଚିଡା ବା ଏକଲା ପଣରେ ଥିଲେ ଉପରୋକ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦ୍ଵାରା ରାଜସିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଯାଇ ନାଚ, ଗୀତ, ଭ୍ରମଣ ବା ଆମୋଦପ୍ରମୋଦ ଅନୁଭବ କରିବ। ରାଜସିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉପରୋକ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଯାଇ ସାଧନ, ଭଜନ, ଯୋଗ, ପ୍ରାର୍ଥନା, ସଂଜମତା, ବିଶ୍ଵାସ, ଭଲପାଇବା ଓ ଭକ୍ତି ମାର୍ଗ ଅନୁଭବ କରିହେବ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସିଦ୍ଧିଲାଭ ପାଇଁ ଯେମିତି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟାନୁଯାଇ ଅଭ୍ୟାସ ବା ସାଧନା ଆବଶ୍ୟକ। ସେମିତି ଏକ ସୁସ୍ଥ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ମନନ, ଚିନ୍ତନ ଓ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଅଭ୍ୟାସ ଦରକାର।

ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ (good food) ଓ ଉପରୋକ୍ତ ଧ୍ୟାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (mind engineering or concentration process) ନିଶ୍ଚିତ ମନର ସ୍ଥିତି ଯେକୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତିନ କରିଦେବ। ଓଡ଼ିଆରେ ଏକ ଢଗ ଅଛି

ଯେପରି ଖାଇବ ଅନ୍ନ

ସେପରି ହେବ ମନ।।

ଠିକ୍ ସେହିପରି 

ନାକର ଦକ୍ଷିଣପୁଡା ବାୟୁ କ୍ଷିପ୍ର

ନାକର ବାମପୁଡା ବାୟୁ ଧିର।

Now you can try to control your thoughts to change your mind as per the presence of mind from 3 different stages and maneuver into right stage to blissful state or deep sleep state. A follow up blog will be more elaborate with practical examples which has helped me to lift up my thoughts towards a more productive life.